Wie erft de aandelen van jouw managementvennootschap?
Wat gebeurt er met je managementvennootschap als jij er niet meer bent?
Of je nu getrouwd bent, samenwoont of gewoon je eigen weg gaat, wat er na je dood (of indien je onbekwaam wordt om zaken te regelen) met je vennootschap gebeurt, hangt sterk af van wat je vandaag wél of niét regelt.
In deze blog leggen we je uit wat de regels zeggen, wat je best in overweging neemt én hoe je zelf het verschil maakt. Geen droge erfeniswetten dus, maar heldere uitleg en praktische voorbeelden. Zodat jij met een gerust hart verder kan doen met wat er écht toe doet: Genieten van het leven. 🫶
TL;DR:
✔️ Gehuwd onder wettelijk stelsel of algehele gemeenschap?
De aandelen zijn gemeenschappelijk. Bij overlijden behoudt je partner automatisch de helft in volle eigendom, jouw helft valt in je nalatenschap. Met kinderen? Dan krijgt je partner vruchtgebruik, en de kinderen de blote eigendom. Zonder kinderen verkrijgt je partner jouw helft in volle eigendom.
✔️ Gehuwd met scheiding van goederen?
Hebben jullie kinderen? Dan krijgt jouw partner het vruchtgebruik op de totale waarde van de aandelen en de kinderen de blote eigendom. Zonder kinderen erft je partner ook het vruchtgebruik op de totale waarde van de aandelen, maar de blote eigendom gaat naar je ouders, broers of zussen.
✔️ Wettelijk samenwonend?
Je partner erft enkel vruchtgebruik op de gezinswoning. Aandelen gaan naar je bloedverwanten, tenzij een testament anders bepaalt.
✔️ Feitelijk samenwonend of alleenstaand?
Zonder huwelijk of testament erft je partner niets. Wil je je partner beschermen? Regel het dan zélf via een testament of door aandelen toe te kennen.
’t Is misschien geen onderwerp waar je graag over nadenkt, maar het is wél belangrijk. Wat gebeurt er met de aandelen van je managementvennootschap als jij overlijdt? Wie krijgt het eigendom in handen? Wie krijgt er zeggenschap over de vennootschap? Wat met belastingen op geërfde aandelen? Als je zelf geen maatregelen hebt getroffen voor de verdeling van je vermogen, dan zijn de regels van de wettelijke erfopvolging van toepassing.
Laten we jouw situatie eens bekijken. Ben je:
Gehuwd onder het wettelijk stelsel?
Gehuwd onder scheiding van goederen?
Gehuwd onder het stelsel van algehele gemeenschap?
Niet gehuwd, maar wel wettelijk samenwonend?
Alleenstaand of feitelijk samenwonend?
Wie erft mijn aandelen wanneer ik getrouwd ben?
Je bent gehuwd onder het wettelijk stelsel
Inbreng is gebeurd met gemeenschappelijk geld:
De eigendomsrechten van de vennootschap behoren tot het gemeenschappelijk vermogen: de helft van de aandelen valt in de nalatenschap. De andere helft heeft je echtgeno(o)t(e) reeds in volle eigendom.
2. Inbreng is gebeurd met geld van vóór het huwelijk of eigen geld tijdens het huwelijk:
De eigendomsrechten van de vennootschap behoren tot het eigen vermogen van de overledene: de totale waarde van de aandelen valt in de nalatenschap.
Val je in één van die uitzonderingen, maar wil je je partner toch laten meegenieten van de vennootschap zelf? Dan kan je hen officieel aandeelhouder maken.
Je bent gehuwd onder scheiding van goederen
Hier blijft elk z’n eigen vermogen behouden. De vennootschap is dus jouw persoonlijk bezit. Bij overlijden komt de volledige waarde van de aandelen in je nalatenschap terecht.
Je bent gehuwd onder het stelsel van algehele gemeenschap
De eigendomsrechten van de vennootschap behoren tot het gemeenschappelijk vermogen: de helft van de aandelen valt in de nalatenschap.
Net zoals bij het wettelijk stelsel, waarbij de inbreng gebeurt met gemeenschappelijke gelden, heeft de langstlevende echtgeno(o)t(e) reeds de andere helft in volle eigendom.
-
In elk huwelijksstelsel geldt het volgende:
Je partner krijgt het vruchtgebruik op jouw deel van de nalatenschap.
De blote eigendom gaat naar de kinderen.
Wat wil dat zeggen? Bij vruchtgebruik heeft jouw partner recht op het gebruik, jouw partner mag bijvoorbeeld de dividenden innen of mee stemmen op de algemene vergadering, maar de kinderen worden uiteindelijk de blote eigenaars van de aandelen. Zij hebben het recht om over de geërfde goederen te beschikken (ze mogen deze dus verkopen of wegschenken), maar de nieuwe eigenaar moet altijd de rechten van de vruchtgebruiker respecteren.Bij aandelen wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen titre en finance: enerzijds heb je de lidmaatschapsrechten (zoals stemrecht en bestuursinvloed), anderzijds de vermogenswaarde (zoals recht op dividenden of verkoopopbrengsten). Dit onderscheid speelt een rol in het erfrecht: wie het vruchtgebruik krijgt, oefent doorgaans de
-
Dan erft jouw echtgeno(o)t(e):
De volle eigendom van jouw aandeel in het gemeenschappelijk vermogen
Het vruchtgebruik van de rest (jouw persoonlijke vermogen)
De blote eigendom van jouw eigen vermogen gaat dan naar je ouders, broers of zussen (of hun kinderen). Als die er niet zijn, dan erft je partner alsnog alles in volle eigendom.
Voorbeeld 1
Taylor is eigenaar van een managementvennootschap en heeft deze opgericht tijdens haar huwelijk met Travis. Taylor en Travis zijn gehuwd met scheiding van goederen en hebben geen kinderen. De ouders van Taylor zijn nog in leven. Taylor komt te overlijden😢.
De totale eigendomsrechten van de vennootschap behoorden tot het eigen vermogen van Taylor. De aandelen vallen volledig in haar nalatenschap. Travis erft het vruchtgebruik, Taylor’s ouders erven de blote eigendom.
Voorbeeld 2
Taylor heeft haar vennootschap opgericht met gemeenschappelijke middelen binnen het wettelijk stelsel. Ze heeft 2 kinderen met Travis. De ouders van Taylor zijn nog in leven. Taylor komt te overlijden😢.
De helft van de aandelen was al van Travis. De andere helft valt in de nalatenschap: Travis krijgt het vruchtgebruik, de kinderen de blote eigendom.
Voorbeeld 3
Taylor heeft haar vennootschap opgericht met gemeenschappelijke middelen binnen het wettelijk stelsel en hebben geen kinderen. Taylor heeft verder geen bloedverwanten in leven. Taylor komt te overlijden😢.
De helft van de aandelen was al van Travis. De andere helft valt in de nalatenschap: Travis krijgt de volle eigendom van Taylor haar helft, waardoor Travis nu over de volle eigendom van de volledige managementvennootschap beschikt.
Heb je een huwelijkscontract opgemaakt? Dan kijk je best na of er clausules opgenomen zijn die betrekking hebben op de aandelen van jouw vennootschap en/of de verdeling van het (gemeenschappelijk) vermogen bij overlijden.
Wie erft mijn aandelen wanneer ik niet getrouwd ben, maar wél wettelijk samenwonend?
Ben je wettelijk samenwonend en overlijd je voor je partner? Dan krijgt de langstlevende wél het vruchtgebruik op de gezinswoning, die mag er dus blijven wonen tot het einde van zijn of haar leven.
De rest van de nalatenschap komt toe aan jouw bloedverwanten. Dit wil zeggen dat de aandelen van jouw vennootschap dus in volle eigendom naar jouw bloedverwanten gaan. Die komen dus niet automatisch bij je partner terecht. Wil je dat anders? Dan moet je dat expliciet regelen in een testament.
Wie erft mijn aandelen wanneer ik alleenstaand of feitelijk samenwonend ben?
Zonder wettelijke samenwoning of huwelijk: geen wettelijk erfrecht.
Wanneer je jouw langstlevende feitelijk samenwonende partner niet specifiek iets nalaat via een testament, of als je alleenstaand bent gaat alles naar de wettelijke erfgenamen. Dit kunnen jouw kinderen zijn en bij gebrek aan kinderen, dan erven jouw ouders, broers en zussen of zelfs verdere zijverwanten.
Voorbeeld 4
Taylor is eigenaar van een managementvennootschap en heeft deze opgericht toen ze reeds wettelijk samenwonend was met haar partner Travis. Taylor en Travis hebben 2 kinderen en Taylor haar ouders zijn nog in leven. Taylor komt te overlijden😢.
Travis erft niets wat betreft de aandelen van de managementvennootschap. De kinderen krijgen alles in volle eigendom. Aangezien deze nog minderjarig zijn, worden zij wel vertegenwoordigd door de langstlevende ouder, zijnde Travis. (Voor bepaalde rechtshandelingen moet de vrederechter wel akkoord gaan. Travis kan dus niet zomaar wat doen met de aandelen van de kinderen.)
Wat met belastingen op geërfde aandelen?
In de erf- en schenkbelasting is de belastbare grondslag de verkoopwaarde van de goederen. Ofwel, wanneer je aandelen nalaat, kijkt de fiscus niet naar wat jij ervoor betaald hebt, maar naar wat ze op dat moment waard zijn. Er wordt dus een waardering gemaakt van wat een onafhankelijke derde zou geven voor jouw aandelen op het moment van overlijden.
De erfgenamen betalen vervolgens erfbelasting op dat bedrag. En dat gebeurt via progressieve tarieven: hoe meer ze erven, hoe hoger het percentage. En hoe verder de verwantschap, hoe zwaarder belast.
In Vlaanderen kan de erfbelasting op roerende goederen zoals aandelen oplopen tot 27% in rechte lijn en tussen partners. En tot 55% tussen andere personen. In Brussel gaan die tarieven zelfs tot 30% in rechte lijn of tussen partners, en tot 80% bij verdere verwantschap.
💡 Goed om te weten: je kan in bepaalde gevallen genieten van een verlaagd tarief voor aandelen van een familiale vennootschap.
Je betaalt slechts 3% erfbelasting (in plaats van het normale tarief) als:
je een partner of verwant in rechte lijn bent van de overledene, én
de erfenis betrekking heeft op aandelen van een familiale vennootschap met een zetel van werkelijke leiding in de EER, én
die vennootschap een reële economische activiteit uitoefent.
In de praktijk geldt dit verlaagd tarief dus zelden voor een managementvennootschap, aangezien je voldoende personeelskosten moet kunnen aantonen om als reële economische activiteit te tellen.
En wie bestuurt de vennootschap indien je overlijdt of onbekwaam wordt?
Een besloten vennootschap wordt bestuurd door haar bestuurders, niet per se door de aandeelhouders. Jouw erfgenamen zullen een stemrecht krijgen op de algemene vergadering, daar kunnen ze dus stemmen over wie er in het bestuur zit of komt. Wil je zelf bepalen wie de touwtjes in handen krijgt? Dan kan je nu al een opvolgende bestuurder laten aanduiden.
Een ongeval. Dementie. Of gewoon het leven dat anders loopt dan gepland. Het klinkt misschien ver-van-je-bed, maar toch is dit iets om nú al over na te denken: wat als jij op een dag je vennootschap niet meer zelf kan beheren?
Als niemand anders de rechten heeft binnen jouw managementvennootschap, valt alles stil. Geen facturen die betaald worden. Geen dividenden. Geen toegang tot de bankrekening. Geen beslissingen. Geen vereffening. Gewoon… niets.
Met een zorgvolmacht kan je dat vermijden. Daarmee geef je op voorhand één of meerdere personen het recht om jouw vermogen te beheren als jij dat niet meer kan. Dit kan zowel voor beslissingen met betrekking tot de managementvennootschap, maar ook voor persoonlijke beslissingen die moeten gemaakt worden tijdens de periode van onbekwaamheid. Het is verstandig om eerst even met je notaris te praten over wat er precies in die volmacht moet staan. Zo ben je voorbereid, zonder zorgen.
Conclusie
Door nu al stil te staan bij de opvolging en het erfrecht, zorg je voor rust bij je nabestaanden én voor stabiliteit binnen je bedrijf.
’t Is geen gezellige koffieklets, we weten het. Maar even stilstaan bij wat er met je vennootschap gebeurt als jij er niet meer bent (of als je je eigen zaken niet meer kan regelen), is wél slim. Als alles geregeld is, kan je met een gerust hart weer verder leven én genieten. Wetende dat alles goed zit voor je nabestaanden, én voor je zaak.
Twijfel je? Kom dan gewoon eens babbelen met die van de boekhouding. We luisteren naar jouw situatie, denken met je mee en geven je duidelijk en eerlijk advies.
En dan nu: “Staying Alive” vollenbak opzetten. Jij leeft, je vennootschap leeft, en alles is geregeld voor de mensen die je graag ziet. 🕺
Woordenschatlijst voor niet-boekhouders
Als ze bij die van de boekhouding enthousiast beginnen over eigendomsrechten en nalatenschap terwijl jij eigenlijk gewoon wil weten of je jouw aandelen erft, dan is deze woordenlijst voor jou. 😉
-
Wie de eigendomsrechten van een vennootschap heeft, is de officiële eigenaar. Die persoon of personen hebben dus zeggenschap over wat er met de vennootschap gebeurt én recht op (een deel van) de waarde van die vennootschap. Denk: aandelen, beslissingen, verkoop, winst bij liquidatie…
Heb jij 100% van de eigendomsrechten? Dan is de vennootschap volledig van jou. Eigendomsrechten zijn niet hetzelfde als het recht op inkomsten. Je partner kan financieel meegenieten (zoals via dividenden of loon), zónder dat ze ook eigenaar zijn.
-
Financiële rechten gaan over het recht om mee te genieten van de opbrengsten. Niet van de vennootschap zelf, maar van wat eruit komt: dividenden, bezoldiging, winstuitkeringen... dat soort zaken.
Je hoeft geen eigenaar te zijn om financiële rechten te hebben. Zo kan je partner recht hebben op een deel van de inkomsten uit jouw vennootschap, zónder ook maar één aandeel te bezitten.
-
Geld dat je alleen hebt, zoals spaargeld van vóór je huwelijk, of een erfenis/schenking. Als je daar je vennootschap mee opricht, blijft ze (in principe) van jou alleen.
-
Geld dat jullie samen hebben, bijvoorbeeld jullie loon tijdens het huwelijk, of iets wat jullie samen kochten. Als je daarmee een vennootschap opricht, wordt die (deels) van jullie allebei.
-
Iemand die (een stukje van) een vennootschap bezit. Je hoeft geen grote investeerder te zijn, zelfs met 1 aandeel ben je al officieel aandeelhouder.
-
Winstuitkeringen die je als aandeelhouder krijgt. Zie het als een beloning omdat je mee-eigenaar bent van de vennootschap. Niet te verwarren met loon.
-
Boekhoudtaal voor "loon". Dit is de kost die je vennootschap maakt om jou als bedrijfsleider een netto-loon uit te betalen. Je vennootschap boekt het bruto-loon als kost. Daarna wordt de bedrijfsvoorheffing ingehouden en doorgestort naar vadertje staat. Wat overblijft? Het netto-loon, dat netjes op je privérekening belandt. (Bruto – bedrijfsvoorheffing = wat jij krijgt 😉).
-
Wie de aandelen bezit. Da’s iets anders dan wie de inkomsten eruit krijgt. Ook al stroomt het geld binnen op je gemeenschappelijke rekening, de aandelen zelf kunnen juridisch toch enkel van jou zijn, tenzij je ze met gemeenschappelijk geld hebt aangekocht.
-
Jullie houden elk je eigen vermogen volledig gescheiden. Je hebt geen recht op wat de ander verdient of bezit, tenzij jullie daar expliciet afspraken over maken.
-
Hier is alles gemeenschappelijk. Wat je al had vóór je huwelijk, wat je nadien verdient, opbrengsten, aandelen… alles gaat samen in de pot.
-
Alles wat je achterlaat bij overlijden, en wat verdeeld wordt onder je erfgenamen.
-
Vruchtgebruik betekent dat je iets mag gebruiken en er de vruchten van plukken, zonder dat het écht van jou is.
Bijvoorbeeld: je partner heeft vruchtgebruik op de gezinswoning na jouw overlijden. Dat wil zeggen dat hij of zij er mag blijven wonen en er alle voordelen van heeft. Maar de woning is juridisch gezien van iemand anders (bijvoorbeeld jouw kinderen of je erfgenamen).
Wie het vruchtgebruik krijgt, oefent doorgaans de finance-rechten of vermogensrechten uit. In de praktijk komt dit erop neer dat je partner bijvoorbeeld dividenden kan ontvangen, terwijl je kinderen later de volle eigendom van de aandelen verwerven.
-
Je bent juridisch eigenaar, maar je hebt nog geen gebruiksrechten. Iemand anders (de vruchtgebruiker) mag het goed gebruiken of de inkomsten ervan ontvangen.
De blote eigenaar behoudt de titre-rechten of de lidmaatschapsrechten. -
Als jij geen testament opstelt, dan bepaalt de wet wie je erfgenamen zijn. Da’s de wettelijke erfopvolging. Meestal zijn dat je partner, kinderen of andere bloedverwanten, in een volgorde die wettelijk vastligt. Geen ruimte voor interpretatie, gewoon wat de wet zegt.
-
Iemand met volle eigendom heeft alles in handen: het goed én de opbrengsten ervan. Je mag het gebruiken, verkopen, verhuren, verbranden (nuja, dat mag legaal gezien dan wel niet echt, maar je snapt wel wat we bedoelen hé)… ’t is helemaal van jou.
-
Waardering is het inschatten van hoeveel iets waard is, bijvoorbeeld de aandelen van je vennootschap. Niet altijd zwart-wit, want de waarde hangt af van de situatie. Maar belangrijk bij erfplanning, schenkingen of een verkoop.
-
Een belasting die je betaalt op wat je erft. Hoe dichter de band met de overledene, hoe minder je (in principe) betaalt.
-
De persoon die de vennootschap leidt. Die beslist, tekent, betaalt, contracten ondertekent. Kortom, de persoon die aan het stuur zit.
-
Een document waarin jij op voorhand iemand (of meerdere personen) aanduidt om jouw zaken te regelen als jij dat zelf niet meer kan door ziekte, een ongeval, dementie... Denk aan bankzaken, je vennootschap, persoonlijke beslissingen.
-
De vennootschap wordt als ‘familiaal’ beschouwd als:
de overledene (en/of zijn familie) minstens 50% van de stemrechten in handen had,
of minstens 30% van de stemrechten, samen met 1 of 2 andere aandeelhouders en hun familie, die samen 70% of 90% vertegenwoordigen.
Er wordt ook gekeken naar de economische activiteit. Een vennootschap zonder reële activiteit (bijvoorbeeld een vastgoedvennootschap of slapende vennootschap) komt niet in aanmerking.
-
Als je trouwt, is dit meestal wat er standaard gekozen wordt. Anders kies je uitdrukkelijk voor scheiding van goederen of algehele gemeenschap. Alles wat je tijdens het huwelijk verdient, is van jullie samen. Wat je had vóór het huwelijk, blijft van jou.
